تبلیغات
برهان در هجرت - در حاشیه تعقیب قضایی علی مطهری
الذین امنوا و هاجرو و جاهدوا فی سبیل الله باموالهم و انفسهم اعظم درجه عندالله
بسم الله الرحمن الرحیم

نطق حاشیه ساز اقای علی مطهری در صحن علنی مجلس، موجب تحت تعقیب کیفری واقع شدن وی شده است.... آن کنش گفتاری و این واکتش قضایی باری دیگر مساله مصونیت نمایندگان مجلس شورای اسلامی را در کانون مجادلات و مباحثات حقوقی قرار داده است.

در ارزیابی وضعیت این مساله در میزان نظام حقوقی ایران دو رویکرد را می توان در پیش گرفت؛ اول داوری از منظر چهارچوب هنجاری درونی یعنی بر اساس ضوابط قانونی موجود و دوم انجام یک داوری بیرونی. میان امر موجود و امر معقول تطابق منطقی به نحو الزام وجود ندارد. این یک مغالطه طبیعت گرایانه است که از هست، "باید" برخیزد. قانون موجود می تواند معقول نباشد و از این حیث نقد پذیر. این رویکردِ دوران مصرف گذشته پوزیتویسم به حقوق است که امر موجود را معقول پنداشته و بر هر انچه که جامه قانون پوشانده شده است هاله ای از قداست نیز عطا کرده تا مصون از نقد باشد...

برحسب داوری دورنی و انطباق مساله تعقیب کیفری نمایندگان مجلس با موازین حقوقی، می توان عنوان شد که اصل اقدام دادستانی علیه اقای مطهری وجاهت قانونی دارد. اصل 86 قانون اساسی نمایندگان را در اظهار نظر و رای در ایفای وظایف نمایندگی ازاد دانسته و تعقیب ایشان را منع کرده است. ممنوعیتی که تکلیفی است بر ذمه مقامات تعقیب کننده که بر دامنه حق اظهار نظر ازادانه نماینده مجلس روییده است. 
اما قانون به مانند هر متنی تفسیر پذیر است و این تفسیر پذیری ذاتی متون قانونی در گذر زمان است. متولی این تفسیر البته توسط خود قانون اساسی معین شده است که همانا شورای نگهبان است.
شورای نگهبان در استفساریه ناظر به اصل 86 البته عنوان نموده است که این اصل به معنای مصونیت نمایندگان از تعقیب نسبت به جرایم نمی باشد. شورای نگهبان در واقع بر اطلاق و ظهور اصل 86 قیدی می زند و ان مجرمانه نبودن ان اظهارات است.

اما حقیقت ان است که این تفسیر در یک ارزیابی بیرونی و در میزان اصول تفسیری و همچنین مبانی ماهوی اعطای مصونیت به نمایندگان مجلس سازواری ندارد. 
بر حسب اصول تفسیری پذیرفته شده، یک متن قانونی می بایست به مثابه یک کل نگریسته شود و نگاه تقطیعی و استقلالی به مواد ان پذیرفته شده نیست. این رویکرد کلان نگرانه به مواد و اصول یک متن قانونی حتی مورد تایید دیوان دادگستری بین المللی در تفسیر معاهدات بین المللی نیز واقع شده است. تفسیر نمی بایست موجب شود که میان مواد یک قانون تعارض ایجاد گردد و یا بخشی از قانون بخش دیگر ان را بلاوجه سازد. 

اصل 84 قانون اساسی بر نحو اطلاق و عموم از حق/تکلیف نمایندگان بر اظهار نظر در همه مسایل سخن می گوید. اصل 20 قانون اساسی هم از برابری همگان در برابر قانون سخن می گوید. در ادامه این دو اصل است که اصل 86 تشریع شده است و زمینه لازم برای ایفای حق/تکلیف اظهار نظر فراگیر نمایندگان را فراهم کرده است. اصل 86 نیز قانونی است که همگان در برابر ان برابرند.  

تفسیر شورای نگهبان در واقع اصل 86 را زاید و حشو می سازد که امری است خلاف اصول تفسیر قوانین. تفسیر نمی بایست اعتبار یک ماده را بزداید و بر شاخسار بنشیند و از بن ببرد.
تعقیب مصرح در اصل 86 ناظر به امور مجرمانه است وگرنه نسبت به مباحات و رفتارهای غیر مجرمانه که تعقیب وجاهتی ندارد. اصل 86 امری اضافه بر مفاد اصل 84 عنوان می سازد و ایینی است برای تضمین محتوای اصل 84. 

مصونیت نمایندگان مجلس البته می توان مبنایی مانند مصونیت دیپلماتیک در نظام حقوق بین الملل داشته باشد. در انجا اصل ضرورت کارکردی، مصونیت دیپلماتیک را ضرورت می بخشد. در اینجا نیز همان اصل مصونیت نمایندگان در اظهار رای و نظر( گفتار و نه رفتارهای مجرمانه) را که در ارتباط با وظایف نمایندگی ایشان است ضرورت می بخشد تا حسن انجام وظایف نمایندگی تضمین گردد. چراکه ترس از تعقیب و مجازات می تواند سبب اهمال نماینده و انصراف او از ایفای وظایف نمایندگی اش شود.

اعطای این مصونیت در کانتکس تفکیک قوا ضروری است. قوه مقننه شان نظارتی دارد و می تواند بر قوای دیگر نظارت داشته باشد و اظهار نظر ازادانه در مجلس از ابزارهای نظارتی اوست. اگر قوه قضاییه بتواند نماینده را بواسطه انتقاد از خویش تحت تعقیب قرار دهد تفکیک قوا مخدوش می شود. 

البته گفتاری که در راستای ایفای نمایندگی مجلس نباشد تحت حمایت قانون نخواهد بود بنابراین می توان فرضی را متصور دانست که در ان گفتار نماینده تعقیب پذیر باشد. اما لازم است در راستای مبانی مصونیت ساز، ایین و تشریفات خاصی برای احراز این امر و تعقیب متعاقب اثبات فقدان شرط مصونیت هم در نظر گرفت که خود شرحی مجزا می طلبد.





نگارش در تاریخ سه شنبه 17 دی 1392 توسط محمد هادی ذاکرحسین | نظرات ()
درباره وبلاگ

یادداشت های دانش جوی دکترای حقوق کیفری بین المللی دانشگاه تیلبرگ هلند
مهاجری در مهجوری وطن و مشتاقی معرفت اندوزی
پست الکترونیک
تماس با مدیر
RSS
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :


قالب وبلاگ