تبلیغات
برهان در هجرت - موج تازیانه ها
الذین امنوا و هاجرو و جاهدوا فی سبیل الله باموالهم و انفسهم اعظم درجه عندالله
خبر فرود آمدن تازیانه ها بر تن چند دختر و پسر گرد آمده در یک دورهمی شبانه که تعدی به حریم محرمات الهی قلمداد شده بود، آن هم در یک روز و آن هم، در همان روز اصدار حکم محکومیت، موجی از موافقت ها و مخالفت ها را برانگیخت. برخی در این رای و مبانی آن با دیده عنایت نگریسته و با ابرام رای قاضی، که حکم خود و اجرای فوری ان را به جلوت و عیان کشانده بود، از آن رای دفاع کردند و برخی دیگر در ماهیت این رای و شیوه اجرای آن با دیده انکار نگریستند و خود بر این رای شلاق آفرین، شلاق نقد نواختند.

فارغ از استدلالات ماهوی و شکلی اقامه شده علیه و یا له این رای، بر این رویکرد و تصمیم دستگاه قضا از منظر دیگری هم می توان نگریست. منظر و نظرگاهی که خاستگاه اصلی آن حقوق کیفری بین المللی است  ین منظر و دید، مساله گزینشگری بودن نظام دادرسی دادرسان است.
 
در نظام عدالت کیفری بین المللی، از گزینشگری گریز و گزیری نیست. جرایم بین المللی، مرتکبان پرشماری دارد و تعقیب و محاکمه همه این افراد توسط یک محکمه بین المللی با امکانات محدودی که دارد میسر و میسور نیست. با این حال، گزینشگری اجتاب ناپذیر در عرصه دادرسی بین المللی، امری افسارگسیخته نمی باشد بلکه بر پای آن قیود و ضوابطی نشسته است تا گزینشگری دادستان معقول و مقبول افتد. صلاحیت داشتن نسبت به یک جرم و متهم اگرچه شرط لازم اقدام است لیکن شرط کافی نمی باشد و برای به چرخه درآوردن چرخ های دیوان کیفری بین المللی می بایست شدت یک جرم و پرونده را نیز در نظر گرفت. اولویت می بایست به آن پرونده ای داده شود که شدیدتر است. از این رو خط مشی دیوان کیفری بین المللی تمرکز بر شدیدترین جرایم و بر صاحبان بیشترین مسوولیت است. اگر جرایم خرد و سربازان و مجریان میدانی تحت تعقیب قرار بگیرند لیکن دانه درشت ها و سران و آمران از تعقیب در امان بمانند هرچند که عدالت نسبت به آن افراد خرد اجرا شده است، لیکن گزینشی بودن این عدالت مشروعیت و منصفانه بودن اقدام دادستان را بر هم می زند.

در واقع در اینجا و در راستی آزمایی عدالت طلبی و بی طرفی دادستان یک معیار جدید معرفی می شود. اینجا دیگر تنها کرده های دادستان محل ارزیابی نخواهد بود بلکه از آن مهمتر، کردار و گفتار و پندار دادستان در پرتو ناکرده های او ارزیابی می شود. اینکه چرا فلان پرونده رسیدگی شد تنها نقطه عزیمت پرسشگری از صحت عملکرد دادستان و احراز استقلال و بی طرفی اوست لیکن نقطه پایان نیست. بعد از پاسخ به این پرسمان و اثبات انطباق کرده ها با قانون، حال باید دادستان پاسخ دهد چرا به پرونده های دیگر ورود نکرده است. بنابراین بی طرفی دادستان بیشتر در پرتو عدم اقدام های او ارزیابی می شود تا کرده هایش.
 
اینجاست که دادستان می بایست بی طرفی خود را با سازواری در گزینش هایش نشان دهد. مشروعیت عملکرد دادستان و بی طرفی و استقلال او در صورت وجود سیاست یک بام  و دوهوا مخدوش خواهد شد. تیغ عدالت اگر تند است باید همه جا و برای همگان تند باشد. اگر هم فوریت و اولویتی است این اولویت و فوریت می بایست ناظر به جرایم شدید تر و مرتکبان درشت تر باشد.

اقدام اخیر را به مانند سایر تصمیمات دستگاه قضا می توان از این منظر نیز مورد بحث قرار داد. ایا دستگاه قضا در شدت عمل خود، رعایت شدت ها را می کند یا میان شدت و قاطعیت اقدامات و شدت جرم ها رابطه عکس وجود دارد. 
اینکه اجتماع خلاف شرع جرم است و قابل مجازات یا نه، یک بحث است و اینکه در صورت مجرمانه بودن ایا دستگاه قضا دارای عقلانیت و سازواری است و در مواجهه با جرایم شدیدتر هم دارای چنین قاطعیتی است بحث دیگر.

رای اخیر نشان داد که دستگاه قضا می تواند در بازه زمانی بسیار کوتاه به پرونده پر مجازاتی مانند مورد اخیر رسیدگی کند. حال می توان این پرسش را در میان نهاد که چرا در برابر پرونده های مهم تر و شدیدتر دیگر مانند مفاسد اقتصادی صاحبان زر و زور و تزویر چنین نکرده است؟ پاسخ کرده ها اگر هم روشن باشد، ناکرده ها پاسخ روشن تری می طلبد.


نگارش در تاریخ پنجشنبه 13 خرداد 1395 توسط محمد هادی ذاکرحسین | نظرات ()
درباره وبلاگ

یادداشت های دانش جوی دکترای حقوق کیفری بین المللی دانشگاه تیلبرگ هلند
مهاجری در مهجوری وطن و مشتاقی معرفت اندوزی
پست الکترونیک
تماس با مدیر
RSS
موضوعات
آخرین مطالب
جستجو
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
ابر برچسب ها
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :


قالب وبلاگ